Rehinde fâiz

Sual: İki malın birbiri karşılığında satışında, söz kesilirken, ikisinin de ayn olması ne demektir? Altın ve gümüşün birbiri karşılığı satışında teslim almak şart mıdır?

Cevap: (Dürr-ül-muhtâr) sahibi “rahmetullahi teâlâ aleyh” buyuruyor ki: (Buğdayı, buğday karşılığında satınca, ikisi de tayin edilirse, yani ayn olurlarsa caizdir. Teslim alınmaları lâzım gelmez. Çünkü, sarftan başka satışlarda, mallar, tayin etmekle taayyün ederler. Taayyün edince, kendilerini vermek lâzım olur. Benzerleri verilemez. Yani, ikisi de hacim ile veya dartı ile ölçülen, bir cins veya başka cins [altından ve gümüşten başka] iki malı birbiri karşılığında satmak için, söz kesilirken, ikisi de ayn olmalıdır. İster hazır olsunlar, ister gaip olsunlar, tayin edilmeleri yetişir. Sözleşme yerinden ayrılmadan önce teslim alınmaları lâzım olmaz. Altın ve gümüşün ise, ayrılmadan önce kabzolunması şarttır. Yani birbirinin eline, cebine vermek lâzımdır. Ayrıldıktan bir iki dakika sonra verse, sarf satışı sahih olmaz.

Sarf satışında (altın ve gümüşün birbirleri karşılığında satışı), alacağı hazır olup, vereceği yanında değilse, sözleşme etmeyip, hazır olanı [ödünç veya] emanet almalı, vereceği eline geçince, o zaman pazarlık ve söz keserek, ayrılmadan bunu teslim etmelidir. (Tam İlmihal s. 855)